{"id":540,"date":"2023-03-28T09:18:40","date_gmt":"2023-03-28T08:18:40","guid":{"rendered":"https:\/\/wordpress-1074717-3818660.cloudwaysapps.com\/?page_id=540"},"modified":"2026-01-26T17:11:47","modified_gmt":"2026-01-26T16:11:47","slug":"architektura","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/odkrywac\/koloseum\/architektura\/","title":{"rendered":"Architektura"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Architektura Koloseum<\/h1>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Koloseum ma 52 metry wysoko\u015bci.<\/strong>
Mniejsza o\u015b wynosi 156 metr\u00f3w.<\/strong>
G\u0142\u00f3wna o\u015b wynosi 188 metr\u00f3w.<\/strong>
Arena ma powierzchni\u0119 3357 metr\u00f3w kwadratowych.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Charakterystyka Koloseum<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Konstrukcja jest przegubowa na zewn\u0105trz w czterech rz\u0119dach, odpowiadaj\u0105cych wewn\u0105trz pi\u0119ciu sektorom siedze\u0144 tworz\u0105cych jaskini\u0119. Konstrukcja no\u015bna sk\u0142ada si\u0119 z filar\u00f3w z blok\u00f3w trawertynowych, przeplatanych w pierwszym rz\u0119dzie murami z blok\u00f3w tufowych, w wy\u017cszych rz\u0119dach - promienistymi przegrodami z ceg\u0142y. Sklepienia dachowe wykonano z \u017c\u00f3\u0142tego i pomara\u0144czowego betonu tufowego, pierwszego z okresu flawijskiego, drugiego z okresu seweria\u0144skiego. Pod\u0142oga pierwszego rz\u0119du zosta\u0142a wykonana z p\u0142yt trawertynowych, z wyj\u0105tkiem korytarza obok areny, kt\u00f3ry, poniewa\u017c by\u0142 przeznaczony dla senator\u00f3w, by\u0142 pokryty marmurem. W wy\u017cszych rz\u0119dach pod\u0142oga by\u0142a w opus spicatum, wykonana z cegie\u0142 u\u0142o\u017conych w jode\u0142k\u0119. Trawertyn by\u0142 nadal u\u017cywany w ok\u0142adzinach klatek schodowych i podest\u00f3w oraz w widocznych kana\u0142ach. Ceglane i tufowe sklepienia i \u015bciany by\u0142y pokryte bia\u0142ym tynkiem; podstawa \u015bcian by\u0142a czerwona. Wszystkie \u015bcie\u017cki dla cesarza, senator\u00f3w i najwy\u017cszych w\u0142adz religijnych by\u0142y wy\u0142o\u017cone marmurem.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Struktura amfiteatru Flawiusz\u00f3w<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Amfiteatr wznosi si\u0119 na niskiej krepidynie z blok\u00f3w trawertynu tworz\u0105cych dwa poziomy. Pierwsze trzy rz\u0119dy s\u0105 utworzone przez 80 \u0142uk\u00f3w osadzonych na filarach w opus quadratum, z wystaj\u0105cymi p\u00f3\u0142kolumnami zwie\u0144czonymi doryckimi kapitelami w pierwszym rz\u0119dzie, jo\u0144skimi w drugim i korynckimi w trzecim. Czwarty i ostatni rejestr sk\u0142ada si\u0119 z solidnej \u015bciany, w kt\u00f3rej pilastry porz\u0105dku korynckiego przeplataj\u0105 si\u0119 z kwadratowymi oknami. Nadal widoczne s\u0105 trawertynowe wsporniki, na kt\u00f3rych spoczywa\u0142a podstawa drewnianych belek podtrzymuj\u0105cych velarium dachowe; w wystaj\u0105cym gzymsie znajduj\u0105 si\u0119 otwory do w\u0142o\u017cenia belek, po jednym na ka\u017cdy wspornik poni\u017cej.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Zag\u0142\u0119bianie si\u0119 w architektur\u0119 Koloseum<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Cavea by\u0142a podzielona od do\u0142u na pierwszy sektor siedze\u0144 (podium) sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z czterech du\u017cych marmurowych poziom\u00f3w, na kt\u00f3rych spoczywa\u0142y ruchome siedzenia senator\u00f3w; drugi sektor, maenianum primum, sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z o\u015bmiu marmurowych stopni; maenianum secundum, najwi\u0119kszy sektor, by\u0142 podzielony na imum i summum i by\u0142 zarezerwowany dla rz\u0119du je\u017adzieckiego; maenianum summum in ligneis znajdowa\u0142o si\u0119 w najwy\u017cszej cz\u0119\u015bci tu\u017c pod velarium i mia\u0142o 11 drewnianych stopni poni\u017cej kolumnady. Eliptyczne korytarze zwane praecinctiones oddziela\u0142y r\u00f3\u017cne sektory siedze\u0144: praecinctio, kt\u00f3re odr\u00f3\u017cnia\u0142o dolne od g\u00f3rnego maenianum, tworzy\u0142o wysokie wzniesienie po\u0142\u0105czone drzwiami, vomitoria (korytarze do wyj\u015bcia t\u0142umu) i niszami.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Ile os\u00f3b mog\u0142o pomie\u015bci\u0107 Koloseum w Rzymie?<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Obliczono, \u017ce amfiteatr m\u00f3g\u0142 pomie\u015bci\u0107 oko\u0142o 55 000 widz\u00f3w, z czego 50 000 siedzia\u0142o, a 5 000 sta\u0142o w najwy\u017cszej cz\u0119\u015bci. Wok\u00f3\u0142 areny bieg\u0142a galeria, z kt\u00f3rej zachowa\u0142a si\u0119 tylko tylna \u015bciana z 24 niszami, kt\u00f3ra komunikowa\u0142a si\u0119 z parkietem igrzysk przez drzwi u\u017cywane przez personel serwisowy. Niewielka cz\u0119\u015b\u0107 galerii dla obs\u0142ugi zosta\u0142a przebudowana w XIX wieku wzd\u0142u\u017c po\u0142udniowego zbocza, aby podkre\u015bli\u0107 obecno\u015b\u0107 cesarskiego kryptoportyku, kt\u00f3ry w tym miejscu si\u0119ga\u0142 sceny dla cesarza.<\/p>

Wst\u0119p do amfiteatru by\u0142 bezp\u0142atny, ale regulowany wed\u0142ug precyzyjnego kryterium hierarchicznego: najlepsze miejsca wok\u00f3\u0142 areny by\u0142y zarezerwowane dla senator\u00f3w, podczas gdy najgorsze, wy\u017csze i bardziej odleg\u0142e miejsca o ograniczonej widoczno\u015bci, by\u0142y zarezerwowane dla plebsu i znajdowa\u0142y si\u0119 w maenianum summum in ligneis.<\/p>

Wej\u015bcia by\u0142y ponumerowane: niekt\u00f3re numery wci\u0105\u017c mo\u017cna zobaczy\u0107 na szczytach \u0142uk\u00f3w zewn\u0119trznego pier\u015bcienia wzd\u0142u\u017c nienaruszonej p\u00f3\u0142nocnej strony. Na szczytach wewn\u0119trznych arkad namalowano inne oznaczenia, kt\u00f3re pozwala\u0142y widzom \u0142atwo znale\u017a\u0107 drog\u0119 do przypisanych im miejsc: te same oznaczenia by\u0142y zapisane na osobistej karcie, kt\u00f3r\u0105 posiada\u0142 ka\u017cdy obywatel. Jedynie wej\u015bcia na ko\u0144cach g\u0142\u00f3wnej i mniejszej osi nie by\u0142y ponumerowane, poniewa\u017c by\u0142y zarezerwowane dla w\u0142adz i gladiator\u00f3w.<\/p>

W Koloseum, opr\u00f3cz walk gladiator\u00f3w (munera) i pokaz\u00f3w my\u015bliwskich (venationes), odbywa\u0142y si\u0119 egzekucje wyrok\u00f3w \u015bmierci (noxii), kt\u00f3re dla Rzymian mia\u0142y du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 edukacyjn\u0105 jako ostrze\u017cenie, aby przestrzega\u0107 spo\u0142ecznie poprawnego zachowania. Publiczne egzekucje sta\u0142y si\u0119 cz\u0119stsze w P\u00f3\u017anym Cesarstwie, kiedy niekt\u00f3re rodzaje tortur, takie jak szubienica i ukrzy\u017cowanie, znikn\u0119\u0142y, podczas gdy spalenie i \u015bci\u0119cie g\u0142owy przetrwa\u0142y.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Loch Gladiator\u00f3w<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Pod\u0142oga, na kt\u00f3rej odbywa\u0142y si\u0119 widowiska, arena, ca\u0142kowicie ukrywa\u0142a przed widzami podziemne pomieszczenia, w kt\u00f3rych odbywa\u0142y si\u0119 wszystkie czynno\u015bci zwi\u0105zane z inscenizacj\u0105 igrzysk. Arena by\u0142a posypana piaskiem (st\u0105d nazwa \"arena\") przydatnym zar\u00f3wno do unikni\u0119cia po\u015blizgni\u0119cia si\u0119, jak i do wch\u0142aniania obfitej krwi z zabijania du\u017cych zwierz\u0105t. Podziemne korytarze Koloseum by\u0142y otwarte od 80 r. n.e. do 508 r. n.e., kiedy to zosta\u0142y ca\u0142kowicie wype\u0142nione ziemi\u0105. Widoczne dzi\u015b \u015bciany s\u0105 wynikiem szeregu zmian strukturalnych, nie zawsze \u0142atwych do zrozumienia, zar\u00f3wno z powodu renowacji, jak i zmian scenograficznych. W piwnicach znajdowa\u0142y si\u0119 podno\u015bniki (w liczbie 80) u\u017cywane do komunikacji z pod\u0142og\u0105 areny i szybkiego wydobywania ludzi, zwierz\u0105t, scenografii i materia\u0142\u00f3w potrzebnych do igrzysk. R\u00f3\u017cnica wysoko\u015bci mi\u0119dzy pod\u0142og\u0105 loch\u00f3w a pierwszym rz\u0119dem wynosi\u0142a 6 metr\u00f3w. Eliptyczna przestrze\u0144 lochu zosta\u0142a podzielona na cztery symetryczne sektory ograniczone dwoma g\u0142\u00f3wnymi korytarzami ustawionymi wzd\u0142u\u017c g\u0142\u00f3wnych osi, kt\u00f3re przecinaj\u0105 si\u0119 pod k\u0105tem prostym. \u015aciany z tufu, na kt\u00f3rych widoczne s\u0105 rowki do wstawiania belek i pionowo rowkowane prowadnice dla podno\u015bnik\u00f3w, pochodz\u0105 z pierwotnej fazy budowy z okresu Domicjana. Podczas wykopalisk w latach 1874-1875 znaleziono wiele drewnianych element\u00f3w zwi\u0105zanych z mechanizmami podnosz\u0105cymi, a nawet ca\u0142\u0105 drewnian\u0105 pod\u0142og\u0119, znalezion\u0105 w stanie nienaruszonym w centralnym korytarzu, by\u0107 mo\u017ce w celu izolacji pod\u0142ogi przed podnosz\u0105c\u0105 si\u0119 wod\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Budynki obs\u0142uguj\u0105ce amfiteatr<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Budowa amfiteatru wi\u0105za\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z jednoczesn\u0105 budow\u0105 szeregu budynk\u00f3w us\u0142ugowych, z kt\u00f3rych wszystkie pochodz\u0105 z czas\u00f3w Domicjana (81-96 n.e.).): cztery Ludi, czyli sale gimnastyczne do treningu gladiator\u00f3w i venatores (Ludus Magnus na pocz\u0105tku Via Labicana jest dobrze zachowany), koszary dla marynarzy floty z przyl\u0105dka Misenum (Castra Misenatium) odpowiedzialnych za manewrowanie velarium, Summum Choragium, czyli magazyn zestaw\u00f3w oraz Armamentaria, magazyn broni gladiator\u00f3w. Istnia\u0142o r\u00f3wnie\u017c Saniarium, pierwsza pomoc dla rannych, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o leczy\u0107 na miejscu, oraz Spoliarium, gdzie odbywa\u0142o si\u0119 rozbieranie cia\u0142 zabitych gladiator\u00f3w i odzyskiwanie zbroi.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Archittetura del Colosseo Il Colosseo \u00e8 alto 52 metri. L’asse minore di 156 metri. L’asse maggiore di 188 metri. L’arena ha una superficie di 3357 metri quadrati. Le caratteristiche del Colosseo La struttura \u00e8 articolata all’esterno in quattro ordini, corrispondenti all’interno a cinque settori di posti a sedere costituenti la cavea. La struttura portante \u00e8 […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":528,"menu_order":3,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"page-builder","ast-site-content-layout":"full-width-container","site-content-style":"unboxed","site-sidebar-style":"unboxed","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"iawp_total_views":4353,"footnotes":""},"class_list":["post-540","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=540"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/540\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/528"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/colosseo-roma.it\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}